การทำตุงล้านนา

 

การทำตุงล้านนา

            ตุงล้านนา ซึ่งคำว่า ตุง เป็นภาษาถิ่นประจำภาคเหนือ แปลว่าธงที่ใช้สำหรับแขวนแบบหนึ่งในศิลปะล้านนา สามารถพบเห็นได้ในภาคเหนือของประเทศไทย โดยคนทางภาคเหนือ จะนำตุงมาใช้เป็นเครื่องประดับ หรือประกอบพิธีกรรมต่างๆ ทั้งทางศาสนา ประเพณี งานเทศกาล หรืองานเฉลิมฉลองต่างๆ วัตถุที่นำมาทำตุงในล้านนามีหลากหลายรูปแบบ ลักษณะที่แผ่นวัตถุทำจากผ้า กระดาษ ไม้ โลหะ ทองเหลือง หรือใบลาน  อ่านเพิ่มเติม

กลุ่มทอผ้าบ้านโป่งเทวี

กลุ่มทอผ้าบ้านโป่งเทวี

                เมื่อปี พ.ศ. 2524 ได้เริ่มก่อตั้งกลุ่มทอผ้าขึ้นเป็นกลุ่มแรกของกลุ่มอาชีพ โดยการคิดริเริ่มของ นายดวงต๋า พิชัย ซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านในสมัยนั้น มีแรงบันดานใจเพราะได้รับคำแนะนำจากพัฒนาการอำเภอ กิจกรรมของกลุ่มทอผ้าสมัยนั้นเป็นการทอผ้าโดยใช้กี่กระตุก มีการย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ เป้าหมายด้านการตลาดจะทอผ้าจำหน่ายให้กับคนในพื้นที่หมู่บ้าน ตำบล และ ผลิตใช้เอง ผลงานเด่นคือได้ทอผ้าให้กับจังหวัดเชียงราย ใช้ในงานกีฬาแห่งชาติ สมัยที่จังหวัดเชียงรายเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน หลังจากนั้นก็ได้ผลิตขยายตลาดไปทั่วทั้งจังหวัด ทั้งประเทศ ถือว่าเป็นกลุ่มกิจกรรมกลุ่มแรกที่มีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจของหมู่บ้านอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ต่อมากลุ่มพัฒนาสตรีของหมู่บ้านโป่งเทวี อ่านเพิ่มเติม

กลุ่มเครื่องปั้นดินเผาบ้านโป่งเทวี

กลุ่มเครื่องปั้นดินเผาบ้านโป่งเทวี

            เนื่องจากบรรพบุรุษได้ย้ายถิ่นฐานมาจากอำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ชื่อพ่ออุ้ยคำ แม่อุ้ยคำมา สมบูรณ์ ได้มาเห็นสภาพของดินที่คล้ายกับสภาพดินจากภูมิลำเนาเดิม จึงได้ทดลองนำดินมาปั้นเป็นน้ำต้น (คนโท) ปรากฏว่าน้ำต้นมีคุณภาพ ได้มาตรฐานดีมาก จึงเริ่มผลิตเป็นสินค้าขายภายในหมู่บ้าน และหมู่บ้านใกล้เคียง ทำให้เกิดอาชีพเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือน จนสืบทอดให้แก่รุ่นลูก อ่านเพิ่มเติม

ผะญ๋าหมอเมือง

 

ครูภูมิปัญญา ผะญ๋าหมอเมือง

ชีวิตและผลงาน

                ในช่วงวัยเด็กมารดาจะให้เป็นผู้นวดร่างกายให้เนื่องจากปวดเมื่อยร่างกายจากการทำงานโดยจะคอยสอนให้นวดตามจุดต่าง ๆ ที่จะทำให้คลายปวดเมื่อย และสามารถจดจำได้อย่างรวดเร็ว บ้านอยู่ในพื้นที่ชนบทการรักษาอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ มักจะใช้สมุนไพรในการรักษา ซึ่งตนเองมีความสนใจและได้ช่วยหาสมุนไพรให้กับผู้ใหญ่ เช่นสมุนไพรในการอยู่ไฟของมารดาหลังคลอดบุตร สมุนไพรรักษาอาการปวดไข้ รักษาแผล สด แผลเรื้อรัง เป็นต้น สมุนไพรที่ใช้สามารถหาได้ในพื้นที่บางส่วนก็ต้องเข้าไปเก็บในป่าจึงทำให้สามารถจดจำสรรพคุณของสมุนไพรชนิดต่างๆได้อย่างแม่นยำ ทำให้ได้รับมอบหมายให้เก็บสมุนไพรจากผู้ใหญ่มาโดยตลอดพร้อมทั้งได้รับการสอนจากการปฏิบัติจริงทำให้สามารถเรียนรู้การใช้สมุนไพรในการดูแลรักษาอาการเจ็บป่วย  อ่านเพิ่มเติม

จักสานไม้ไผ่

 

จักสานไม้ไผ่

            ประวัติความเป็นมาการจักสานเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนที่สำคัญยิ่งต่อการดำรงชีวิตตั้งแต่อดีตจนถึง ปัจจุบัน การจักสานเป็นตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นภูมิปัญญาอันเฉลียวฉลาดของคนในท้องถิ่น ที่ใช้ ภูมิปัญญาสามารถนาสิ่งที่มีอยู่ในชุมชนมาประยุกต์ทาเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน อ่านเพิ่มเติม

ปราชญ์ชาวบ้านหมอยาด้านสมุนไพร "นายสถิต บุญวงค์"

 นายสถิต บุญวงค์ หรือ พ่อสถิต เล่าว่า “ตอนที่พ่อสถิตเป็นเด็ก คุณพ่อ คุณปู่ของพ่อก็เป็นหมอยามานานแล้ว และยังเคยพาพ่อสถิตออกไปเก็บสมุนไพรกับพ่อและปู่ของตัวเองอยู่ตลอดทำให้พ่อสถิตเลยได้รู้จักสมุนไพร” อ่านเพิ่มเติม

ผ้าทอไทลื้อศรีดอนชัย

 แม่แว่นแก้ว ภิรมย์พลัด ประธานกลุ่มสตรีทอผ้าศรีดอนชัย เล่าให้ฟังว่าครั้งหนึ่งมีโอกาสได้ไปดูงานชุมชนทอผ้าที่เชียงใหม่ จึงเกิดแรงบันดาลใจย้อนกลับมามองในรากเหง้าของตัวเองว่า“พื้นฐานหมู่บ้านเราเป็นชาวไทลื้อ ซึ่งทอผ้าใส่เองอยู่เป็นประจำอยู่แล้ว ทำไมเราไม่ตั้งกลุ่มทอผ้าขึ้นมา?” อ่านเพ่ิมเติม

การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน

 การพัฒนาประเทศด้านภูมิปัญญาสมัยใหม่นี้ส่งผลกระทบต่อวัฒนธรรมด้านสุขภาพอนามัยและการรักษาพยาบาล กล่าวคือ มนุษย์ทุกกลุ่มทุกสังคมมีการพัฒนาและสั่งสมความรู้ด้านการรักษาพยาบาลมานานก่อนที่จะเกิดการพัฒนาการแพทย์ตะวันตกแผนใหม่แต่เนื่องจากรักษาพยาบาลแบบดั้งเดิมของมนุษย์ไม่แยกกันเด็ดขาดระหว่างกายกับใจการรักษาพยาบาลโดยใช้สมุนไพรแบบดั้งเดิมนั้นจึงมักจะใช้ควบคู่ไปกับพิธีกรรมทางไสยศาสตร์ อ่านเพิ่มเติม

“นายกุน ศรีวิชัย”

 นายกุน ศรีวิชัย เกิดที่บ้านศรีบุญยืน หมู่ 10 ตำบลศรีดอนมูล อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ได้สืบทอดการจักสานไม้ไผ่จากบิดาจนเกิดอาชีพเลี้ยงตนเองได้ อ่านเพิ่มเติม

หมอยาสมุนไพร

 สืบเนื่องจากข้าพเจ้า นายสนั่น กิตติศักดิ์เจริญ หมู่ 9 ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย เป็นผู้มีความรู้เรื่องสมุนไพรและภูมิปัญญาในการรักษาโรค ได้บริหารจัดการพื้นที่รอบๆ บริเวณบ้านของตนเอง โดยได้นำพืชสมุนไพรหลากหลายชนิดมาขยายพันธุ์ เพื่อนำไปผลิตเป็นยาสมุนไพร ตั้งแต่ปี พ.ศ.2549 อ่านเพิ่มเติม

ผ้าทอพื้นเมือง

         กลุ่มทอผ้าพื้นเมืองบ้านปงน้อย หมู่ที่ 2 ตำบลปงน้อย ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ 2536 สมัยโบราณมีการปลูกผ้ายเองมีการปั่นฝ้าย ถักทอเป็นผ้านุ่ง อ่านเพิ่มเติม

ปราชญ์เกษตรอินทรีย์ ต้นแบบวิถีชีวิตพอเพียง

         ลุงถวิลหรือนายถวิล สุริยะ ลูกชาวนา เด็กกำพร้าบิดามารดาตั้งแต่อายุ5ขวบ ชะตากรรมชีวิตผกผันให้ต้องต่อสู้ดิ้นรนด้วยตนเองมาตั้งแต่เด็ก ต้องระเหเร่ร่อนพึ่งพิงอาศัยอยู่กับญาติ ต้องทำนา ทำสวน ตลอดไม่เคยหยุดเพื่อให้มีที่อยู่อาศัยและอาหารที่จะหล่อเลี้ยงชีวิตให้อยู่รอด แต่เพชรก็คือเพชรแนวคิดในการดำรงชีวิตอยู่ที่สร้างความเป็นคนต้นแบบของลุงถวิลที่ได้ให้สัมภาษณ์ว่า “ความลำบากกายและหัวใจในอดีตของผมไม่ใช่ปมด้อย แต่เป็นเสมือนภูมิคุ้มกันให้ชีวิตมีความเข้มแข็งดั่งเหล็กกล้า”จากความยากลำบากในวัยเยาว์สู่ความสำเร็จในชีวิตในวันนี้พิสูจน์ความเป็นคนต้นแบบได้เป็นอย่างดี จากผู้ที่ไม่มีแม้แต่บ้านเป็นของตนเองมาวันนี้ลุงถวิล ชายวัยเกษียณผู้ดำเนินชีวิตตามหลักของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีหัวใจรักแผ่นดินถิ่นกำเนิด คือต้นแบบของเกษตรกรที่ปรารถนาการทำนาข้าวแบบอินทรีย์ ปัจจุบันมีที่นาเป็นของตนเองมากกว่า20 ไร่ เป็นปราชญ์เกษตรที่ได้สร้างเครือข่ายผืนนาอินทรีย์มาแล้วมากถึง 500 ไร่ กระจายอยู่ในหลายพื้นที่ของจังหวัดเชียงราย อ่านเพิ่มเติม

การฮมเขี้ยวด้วยสมุนไพรโบราณ

 นายก๋อง กันทะวี หรือพ่ออุ้ยก๋อง อยู่บ้านเลขที่ 109 หมู่ 2 ตำบลโชคชัยอำเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการรักษาการปวดฟันโดยการฮมเขี้ยว อายุ 78 ปี เกิดวันที่ 7 เมษายน 2485 สืบทอดภูมิปัญญาความรู้ในการฮมขี้ยว การรักษาการปวดฟันโดยใช้ขางจากพ่ออุ้ยหม่องกันทะวี ซึ่งเป็นปู่ สมัยที่อาศัยอยู่จังหวัดลำพูนตอนเด็กและก่อนที่จะอพยพมาอยู่จังหวัดเชียงราย โดยการสืบทอดความรู้จากรุ่นสู่รุ่น ใช้วิธีการรักษาคนปวดฟันทั้งเด็ก ผู้ใหญ่หญิงชายมากว่า 50 ปี โดยวิธี ฮมเขี้ยว คือการรักษาโรคฟัน (เขี้ยว)โดยการอบหรือรม (ฮม) ด้วยควันที่ได้จากการเผาไหม้ของสมุนไพร เพื่อรักษาโรคไซนัสบรรเทาอาการปวดฟัน เหงือกบวม และระงับกลิ่นปาก โดยจะฮมเขี้ยวประมาณ 3 ครั้งเมื่อเสร็จแล้ว จะมีตัวแมงกินฟันออกมา(ลักษณะคล้ายเส้นด้าย) ซึ่งชาวบ้านเชื่อว่าเป็นสัตว์ที่ทำให้เกิดอาการปวดฟันหรือตัวหนอนเขี้ยว ที่เป็นตัวการทำให้ปวดฟันหลุดออกมาตาย อ่านเพิ่มเติม